Dojo — budo va dzen amaliyoti zali: tuzilishi va odob-axloqi

Dojo nima va u oddiy sport zalidan nimasi bilan farq qiladi

Dojo (道場) — budo: kendo, dzyudo, karate, aykido, kyudo va boshqa jangovar yoʻllarni muntazam mashq qilish uchun zal. Atama buddaviylikdagi 道場 (bodhimanda) — Budda maʼrifatga erishgan joyga borib taqaladi; dzen-buddizmda dojo hanuz meditatsiya zali deb ham ataladi. Sport maʼnosida soʻz XX asrda zamonaviy budo shakllanishi bilan mustahkamlangan. Dojoni oddiy sport zalidan jihoz emas, balki makon maqomi ajratib turadi: bu yerga koʻchadan bexosdan kirilmaydi, bu yerda mashgʻulot jadvali emas, ierarxiya va marosim amal qiladi.

Ichki makon nimadan iborat

• Kamiza — zalning ichkarisidagi devor yoki taxmon, taʼzimlar qaratilgan tomon: u yerda maktab asoschisining portreti yoki shiorli xattotlik osiladi.
• Shinzen — kichik qurbongoh, agar dojo sinto yoki buddaviylik anʼanasiga bogʻliq boʻlsa; har bir zalda mavjud emas.
• Pol — anʼanaviy aykido va dzyudo maktablarida tatami, kendo va karateda yogʻoch qoplama.
• Qurol va jihoz — shinay, bokken, kamon maxsus tagliklarda saqlanadi, devor yoniga tashlanmaydi.
• Yozuvlar — devorlarda maktab shiori yoki ustozlar nomlari tushirilgan xattotlik varaqlari.

道場 — «yoʻl joyi»: zal nomiga nima singdirilgan

場 — значение: joy, maydon, dala — онъёми: ジョウ、チョウ — кунъёми: ば — 12 штрих(ов). 場 — «joy, maydon»: 道場 (dojo) soʻzidagi ikkinchi belgi. Xuddi shu belgi 会場 «yigʻilish joyi» va 広場 «maydon» soʻzlarida ham bor — hamma joyda u bino emas, makonni bildiradi.

Nega dojo shunchaki «zal» emas

Buddaviylik anʼanasida 道場 sport xonasi emas, balki «yoʻl joyi»: u yerda gʻalaba emas, mashgʻulotning toʻgʻri yoʻnalishi izlanadi. XX asr sport maktablari bu soʻzni uning jiddiyligining bir qismi bilan meros qilib oldi — oddiy fitnes zaliga oʻrganib qolgan odamga ortiqcha tuyuladigan tartib talablari shundan kelib chiqadi.

場 belgisini yoʻnaltiruvchi chiziqlar boʻylab yozing — «dojo» soʻzi tarkibiga kirgan «joy» belgisini.

Mashgʻulotni tomosha qilishga kelgan boʻlsangiz, oʻzingizni qanday tutish kerak

1. Kirishda oyoq kiyimni yeching — hatto shunchaki tomosha qilish uchun kelgan boʻlsangiz ham.
2. Zalga kirganda va chiqishdan oldin kamiza tomon taʼzim qiling.
3. Koʻrsatilgan joyga oʻtiring: devor yonidagi joy odatda mehmonlar uchun, mashq qiluvchilar uchun emas.
4. Boshqa oʻquvchilarning mat va gilamchalariga ruxsatsiz bosmang.
5. Tagliklardagi qurollarga tegmang — shinay, bokken va kamonni soʻramasdan olishmaydi.
6. Ustoz tushuntirayotganda jim turing, hatto mashgʻulot choʻzilib ketgandek tuyulsa ham.

Sayyohlarning tez-tez uchraydigan xatolari

Eng koʻp uchraydigan xato — ruxsatsiz suratga olish va mashgʻulot paytida baland ovozda gaplashish: dojo shovqinni zaldagi odamlarga hurmatsizlik deb biladi, hatto rasmiy ravishda hech kim ovoz chiqarib aytmasa ham.

Anime va oʻyinlardagi dojo

Animedagi dojo deyarli har doim bezak emas, balki hikoyaning alohida qahramoni — u qahramonning oilasi yoki butun syujet maqsadi bilan bogʻliq.

• «Ranma ½» — Tendo oilasining dojosi deyarli butun hikoya syujetining markazida: qahramonlar u yerda yashaydi va deyarli barcha janglar shu yerda boʻlib oʻtadi.
• «Kenichi: The Mightiest Disciple» — Ryozanpaku dojosi, bir tom ostida bir necha maktab ustalari tayyorlanadi.
• «Yawara! A Fashionable Judo Girl» — qahramonning bobosining dojosi, u qizni bolaligidan mashq qildiradi, dzyudo haqidagi klassik sport anime.

Tez-tez so'raladigan savollar

Dojo nima?

Dojo (道場) — budo: kendo, dzyudo, karate, aykido, kyudo va boshqa jangovar yoʻllarni mashq qilish zali. Soʻz dastlab buddaviylikdan boʻlib, «yoʻl joyi» maʼnosini bergan — u yerda faqat jismoniy koʻnikma emas, maʼrifat izlangan. Sport zallari uchun u faqat XX asrda mustahkamlangan.

Oddiy sport zalida mashq qilish mumkin boʻlsa, dojo nima uchun kerak?

Dojo jihoz haqida emas, balki joy maqomi haqida: bu yerda ierarxiya, kirish va chiqish marosimi, kattalar uchun alohida joylar amal qiladi. Bu ramka mashgʻulot intizomini oddiy fitnes-klub jadvalidan qatʼiyroq ushlab turadi va mashgʻulot shunchaki jismoniy yuk emas, balki kengroq anʼananing bir qismi ekanini doimo eslatib turadi.

«Dojo» yapon tilida qanday yoziladi?

道場, どうじょう deb oʻqiladi. 道 — «yoʻl», 場 — «joy, maydon»: soʻzma-soʻz «yoʻl joyi». Xuddi shu 場 belgisi 会場 «yigʻilish joyi» va 広場 «maydon» soʻzlarida uchraydi — hamma joyda u aniq binoni emas, makonni bildiradi. Soʻz sport zalini bildirishidan ancha oldin buddaviylik terminologiyasidan kelgan.

Dojo faqat jang sanʼatlari uchun boʻladimi?

Yoʻq. Dzen-buddizm anʼanasida dojo meditatsiya zali deb ham ataladi: soʻzning asl maʼnosi «jang sanʼatlari zali»dan kengroq. Budo haqidagi zamonaviy tor qoʻllanish faqat XX asrda mustahkamlangan, garchi bugungi kunda aynan shu maʼno soʻzning asl, buddaviylik maʼnosidan sezilarli darajada koʻproq uchraydi.

Mashgʻulotni tomosha qilishga kelgan boʻlsangiz, oʻzingizni qanday toʻgʻri tutish kerak?

Kirishda oyoq kiyimni yeching, kamiza tomon taʼzim qiling, koʻrsatilgan joyga oʻtiring va tagliklardagi qurollarga ruxsatsiz tegmang. Baland ovozda gaplashish va mashgʻulot paytida soʻramasdan suratga olish — har qanday dojoda yomon fikr, hatto rasmiy ravishda hech kim tanbeh bermasa ham.

Qaysi animelarda dojo koʻrsatilgan?

«Ranma ½»da — Tendo oilasining dojosi, deyarli butun serialning markaziy dekoratsiyasi. «Kenichi: The Mightiest Disciple»da — Ryozanpaku dojosi, bir tom ostida bir necha maktab ustalari tayyorlanadi. Klassik «Yawara!»da — qahramonning bobosining dojosi, u qizni bolaligidan mashq qildiradi.

Manbalar

• Nippon Budokan: budo xartiyasi va zallar tuzilishi
• Butun Yaponiya kendo federatsiyasi — dojo odob-axloqi va terminologiyasi
• Kotobank: 道場