Yapon feʼlining te-formasi: qanday yasaladi va nima uchun kerak
Te-forma — yapon feʼlining bogʻlovchi shakli boʻlib, iltimos (〜てください), davomli harakat (〜ている), harakatlarni bogʻlash va koʻplab konstruksiyalar uchun kerak. Guruhlarga qarab yasaladi: む/ぶ/ぬ → んで, く → いて, る/う/つ → って. Masalan, たべる → たべて, のむ → のんで. Japanese Zen’da te-forma maʼlumotnomada va viktorinalarda mashq qilinadi.
Agar yapon feʼlining shveytsariya pichogʻi boʻlsa, bu te-forma boʻlardi. Bitta shakl — oʻnta qoʻllanish: soʻrash, bogʻlash, davom ettirish, ruxsat berish. Buni oʻzlashtirsangiz, N5 grammatikasining yarmi bir zumda ochiladi.
Te-forma qanday yasaladi?
Lugʻat shaklining oxiri oʻzgarishni belgilaydi. 2-guruhda hammasi oddiy (る → て), 1-guruhda esa bir nechta variant bor.
| Lugʻat oxiri | Oʻzgaradi | Misol |
|---|---|---|
| る (2-guruh) | て | たべる → たべて |
| う・つ・る (1-guruh) | って | かう → かって |
| む・ぶ・ぬ | んで | のむ → のんで |
| く | いて | かく → かいて |
| ぐ | いで | およぐ → およいで |
| す | して | はなす → はなして |
| istisno いく | いって | いく → いって |
Te-forma nima uchun kerak?
- Iltimos: 〜てください — «iltimos, qiling» (みてください — qarang).
- Davomli harakat: 〜ている — «hozir qilyapman» (たべている — yeyapman).
- Harakatlarni bogʻlash: «turdi, yuvindi, ovqatlandi» — te orqali zanjir.
- Ruxsat: 〜てもいい — «mumkin» (いってもいい — borish mumkin).
- Taqiq: 〜てはいけない — «mumkin emas».
Bu shakl har kuni nima uchun kerak
Unga iltimoslar (待ってください — kuting), davomli harakat (食べている — hozir yeyapman), ruxsat (見てもいい — koʻrish mumkin) va bir nechta harakatni bitta gapda bogʻlash tayanadi. Te-formasiz soʻzlashuv nutqi yigʻilmaydi.
Te-formani mashq qiling
Te-forma yasalishiga oid mini-viktorina.
Eng koʻp uchraydigan xato
Yasashda guruhlarni aralashtirish: birinchi guruh feʼllarida oxirgi boʻgʻinga qarab oxir turlicha oʻzgaradi (のむ → のんで, かく → かいて), va bu yerda qoida emas, balki oʻnlab mashq qilingan misollar yordam beradi.
Tez-tez so'raladigan savollar
- Nega te-forma murakkab deb hisoblanadi?
- 1-guruhda bir nechta oxir varianti borligi uchun (って, んで, いて, いで, して). Lekin ular oxirgi boʻgʻinga qarab aniq qoidaga boʻysunadi va amaliyotdan keyin avtomatik yasaladi.
- Te-forma oʻtgan zamon bilan bogʻliqmi?
- Ha. Oʻtgan zamon ta-formasi xuddi shu qoidalar bilan yasaladi, faqat て→た va で→だ: のんで → のんだ, かいて → かいた. Birini oʻrgansangiz, ikkinchisini bepul olasiz.
- する va くる ning te-formasi qanday?
- Notoʻgʻri feʼllarda: する → して, くる → きて. Bular shunchaki yod olinadi.
- Nega いく dan いって chiqadi, いいて emas?
- いく — く bilan tugaydigan feʼllar orasida yagona istisno: u te-formani う/つ/ru feʼllari kabi yasaydi, yaʼni いって. Buni alohida yod olish kerak.
Yangilangan: 2026-06-25