Yapon xalq ertaklari yapon tilida: Momotaro va Urashima Taro
Yapon tilidagi yapon xalq ertaklarini o‘qishni ikkita klassik ertakdan boshlash oson: «Momotaro» va «Urashima Taro». Quyida har birining boshlanishi — o‘qilishi, transkripsiyasi, tarjimasi va ovozli talaffuzi bilan beshta qisqa jumla. Bu qayta hikoya qilish, folklorning so‘zma-so‘z yozuvi emas. Shu bilan birga 昔々あるところに kabi boshlanish va ertakni tanishga yordam beruvchi boshqa formulalarni ham ko‘rib chiqamiz.
Ertak — qulay birinchi matn: syujet tanish, so‘zlar takrorlanadi, til esa na ish lug‘atini, na murakkab iboralarni talab qiladi. Bu yerda oddiy yapon tilidagi ikkita boshlanish tarjimasi bilan, «qadim zamonda, bir joyda» kabi formulalar tahlili va ertakni ovoz chiqarib o‘qish bo‘yicha maslahat — xuddi u aytib berilgandek.
Momotaro: ertakning oddiy yapon tilidagi boshlanishi
Momotaro — «shaftoli bolasi», jinlar oroliga yo‘l olgan qahramon. Bu hikoyani siz, ehtimol, bilasiz, shuning uchun har bir satrning ma’nosini oson taxmin qilish mumkin, diqqatni esa so‘zlarga qaratish mumkin. Jumlama-jumla o‘qing va ovozli talaffuzni tinglang.
| Yaponcha | O'qilishi | Tarjimasi |
|---|---|---|
| 昔々、あるところにおじいさんとおばあさんがいました。 | mukashi mukashi, aru tokoro ni ojiisan to obaasan ga imashita. · mukashi mukashi, aru tokoro ni ojiisan to obaasan ga imashita | Qadim zamonda bir joyda chol va kampir yashar edi. |
| おばあさんが川で洗濯をしていると、大きな桃が流れてきました。 | obaasan ga kawa de sentaku o shite iru to, ōkina momo ga nagarete kimashita. · obaasan ga kawa de sentaku o shite iru to, ōkina momo ga nagarete kimashita | Kampir daryoda kir yuvayotganda katta shaftoli suzib keldi. |
| おばあさんはその桃を家に持って帰りました。 | obaasan wa sono momo o ie ni motte kaerimashita. · obaasan wa sono momo o ie ni motte kaerimashita | Kampir bu shaftolini uyga olib ketdi. |
| 桃を切ると、中から元気な男の子が生まれました。 | momo o kiru to, naka kara genki na otoko no ko ga umaremashita. · momo o kiru to, naka kara genki na otoko no ko ga umaremashita | Shaftolini kesganda, ichidan baquvvat o‘g‘il bola tug‘ildi. |
| 二人はその子を桃太郎と名づけました。 | futari wa sono ko o Momotarō to nazukemashita. · futari wa sono ko o Momotarō to nazukemashita | Chol va kampir bolani Momotaro deb nomlashdi. |
Bu matnda nimaga e’tibor berish kerak
Lug‘at shaklidagi fe’ldan keyingi と bog‘lovchisi «qachon, ...gan edi» ma’nosini beradi: 切ると — «kesganda». て いる shakli davom etayotgan harakatni ko‘rsatadi: して いると — «u kir yuvayotganda». ももが ながれて きました esa so‘zma-so‘z «shaftoli suzib keldi» — きました so‘zlovchi tomon yo‘nalishni qo‘shadi.
Urashima Taro: dialogli yana beshta jumla
Ikkinchi ertak — toshbaqani qutqargan baliqchi haqida. Bu yerda to‘g‘ridan-to‘g‘ri nutq bor: u yapon qo‘shtirnoqlari 「」 ichiga olinadi, ulardan keyin esa と いいました — «dedi» keladi.
| Yaponcha | O'qilishi | Tarjimasi |
|---|---|---|
| 昔々、海の近くの村に浦島太郎という若い漁師がいました。 | mukashi mukashi, umi no chikaku no mura ni Urashima Tarō to iu wakai ryōshi ga imashita. · mukashi mukashi, umi no chikaku no mura ni Urashima Tarō to iu wakai ryōshi ga imashita | Qadim zamonda dengiz bo‘yidagi qishloqda Urashima Taro ismli yosh baliqchi yashar edi. |
| ある日、浜で子どもたちが亀をいじめているのを見ました。 | aru hi, hama de kodomotachi ga kame o ijimete iru no o mimashita. · aru hi, hama de kodomotachi ga kame o ijimete iru no o mimashita | Bir kuni u qirg‘oqda bolalar toshbaqani qiynayotganini ko‘rdi. |
| 浦島は「亀がかわいそうです。逃がしてあげてください」と言いました。 | Urashima wa 「kame ga kawaisō desu. nigashite agete kudasai」 to iimashita. · Urashima wa 「kame ga kawaisō desu. nigashite agete kudasai」 to iimashita | Urashima dedi: «Toshbaqaga achindim. Uni qo‘yib yuboring, iltimos». |
| 亀は海に帰っていきました。 | kame wa umi ni kaette ikimashita. · kame wa umi ni kaette ikimashita | Toshbaqa dengizga qaytib ketdi. |
| その後、亀は浦島を竜宮城へ連れていきました。 | sono go, kame wa Urashima o Ryūgūjō e tsurete ikimashita. · sono go, kame wa Urashima o Ryūgūjō e tsurete ikimashita | Keyin toshbaqa Urashimani Ryugujo saroyiga olib bordi. |
To‘g‘ridan-to‘g‘ri nutq qanday tuzilgan
Qahramonning so‘zlari qo‘shtirnoq ichida turadi, keyin と va nutq fe’li keladi: 「…」と言いました. Iltimos て ください shakli bilan ifodalanadi, あげて esa «buni toshbaqa uchun qiling» ma’nosini qo‘shadi. Bunday birikmalarni har qanday darslikning dialoglarida uchratasiz.
Ertak formulalari: 昔々あるところに va boshqalar
Og‘zaki ertak takrorlanuvchi boshlanish va tugashlarga tayanadi: tinglovchi darhol hozir to‘qima boshlanishini va qachon tugashini biladi. Kotobank lug‘at maqolasiga ko‘ra, «むかしむかし、ある所に» kabi boshlanish va maxsus yakuniy so‘zlar janrning o‘ziga xos xususiyati bo‘lib, ertakni rivoyat va kundalik nutqdan ajratib turadi.
昔々あるところに ni bo‘laklarga ajratib tahlil qilish
| Formula | O‘qilishi | Ma’nosi |
|---|---|---|
| 昔々 | むかしむかし (mukashi mukashi) | qadim zamonda; 昔 belgisining takrori «juda qadim» ma’nosini kuchaytiradi |
| あるところに | あるところに (aru tokoro ni) | «bir joyda»: ある — «bir», ところ — «joy», に — «qayerda» |
| おじいさんとおばあさんがいました | おじいさんと おばあさんが いました | «chol va kampir yashar edi»: いる — jonli narsalar uchun «bo‘lmoq» |
| めでたしめでたし | めでたし めでたし (medetashi medetashi) | «hammasi yaxshi tugadi»; odatiy yakun |
| どっとはらい | どっとはらい (dottoharai) | ertakning mintaqaviy yakuni |
Boshlanishning hududiy variantlari ham bor: yozuvlarda «むかしあったけど» va «むかしあったずもな» uchraydi. Ma’nosi bir xil — «qadim zamonda bir voqea bo‘lgan».
朗: ertakni ovoz chiqarib qanday o‘qish kerak
朗 — значение: ravshan, jarangdor, quvnoq — онъёми: ロウ — кунъёми: ほが.らか、あき.らか — 10 штрих(ов). 朗 — «ravshan, jarangdor». 朗読 so‘zida bu belgi aniq ovoz bilan ovoz chiqarib o‘qishni bildiradi: ertaklar aynan shunday yangraydi.
朗 belgisi bilan so‘zlar
On o‘qilishi ロウ: 朗読 (rōdoku) — «ovoz chiqarib o‘qish», 朗報 (rōhō) — «xushxabar». Kun o‘qilishi ほが 朗らか (hogaraka) so‘zida — «hayotga quvnoq qaraydigan». Yuqoridagi ikkala matnni ovoz chiqarib o‘qing, keyin yana bir marta — transkripsiyaga qaramay.
| Yaponcha | O'qilishi | Tarjimasi |
|---|---|---|
| 朗読 | rōdoku · rōdoku | Ovoz chiqarib o‘qish |
| 朗報 | rōhō · rōhō | Xushxabar |
| 朗らか | hogaraka · hogaraka | Hayotga quvnoq qaraydigan, yorqin |
| 昔話を朗読する | mukashibanashi o rōdoku suru · mukashibanashi o rōdoku suru | Ertakni ovoz chiqarib o‘qish |
Tez-tez so'raladigan savollar
- Yapon xalq ertaklarini yapon tilida tarjimasi bilan qayerdan topish mumkin?
- Yuqorida ikkita klassik ertakning boshlanishi keltirilgan: «Momotaro» va «Urashima Taro», o‘qilishi, transkripsiyasi va tarjimasi bilan. Bolalar uchun qisqa ertaklar to‘liq holda ierogliflar ustida furigana bilan nashr etiladi: bunday kitoblar mustaqil o‘qishni boshlash uchun yaroqli.
- Yapon tilida ertak qanday boshlanadi?
- Odatda 昔々、あるところに so‘zlari bilan — «qadim zamonda, bir joyda». Keyin qahramonlar aytiladi: おじいさんとおばあさんが いました, «chol va kampir yashar edi». «Momotaro» ham, boshqa ko‘plab xalq ertaklari ham shunday boshlanadi.
- Yapon xalq ertaklarini qaysi darajadan o‘qish mumkin?
- Soddalashtirilgan qayta hikoyalar hiragana va bir necha o‘nlab so‘z o‘rganilganda qulay: syujet tanish, so‘zlar takrorlanadi. Qadimgi ertaklarning asl yozuvlari qiyinroq — ularda ko‘plab arxaik iboralar va shevaga xos shakllar bor.
- Yapon ertaki qanday so‘zlar bilan tugaydi?
- Ko‘pincha — めでたし めでたし, «hammasi yaxshi tugadi». Turli hududlardan olingan yozuvlarda o‘ziga xos yakunlar ham uchraydi, masalan どっとはらい. Bunday formulalar tinglovchiga to‘qima tugaganini bildiradi.
- Ertakni ichida emas, ovoz chiqarib o‘qish nima uchun kerak?
- Ertaklar og‘zaki aytib berilgan, shuning uchun ularning ritmi va takrorlari ovozda yaxshiroq eshitiladi. Ovoz chiqarib o‘qish, 朗読, talaffuz va so‘zlar orasidagi bog‘lanishlarni eslab qolishga yordam beradi — bu ishni jim o‘qish almashtira olmaydi.
Manbalar
Yangilangan: 2026-09-29