Hitokiri — bakumatsu döneminin "insan kesenleri" kimlerdi

"Hitokiri" ne anlama gelir

Hitokiri (人斬り) harfiyen "insan kesen" anlamına gelir: 人 — "insan", 斬る (kiru) — "kılıçla kesmek", aynı okunuşa sahip gündelik 切る'dan ayrı olarak. Kelime resmî bir görev, askerî rütbe ya da sınıf değildi — Kyoto'da 1862–1864 yıllarındaki siyasi suikastçıları adlandırmak için kullanılan bir lakaptı. Suikastçılar sonnō jōi kampına mensuptu ve tenchū (天誅, "gökten gelen ceza") sloganıyla hareket ediyorlardı: kurbanın cezayı bir insandan değil, gökten aldığına inanılıyordu.

Doğrudan "katil" çevirisi neden uygun değil

"Katil" kelimesi önemli bir ayrıntıyı siler: hitokiri, özellikle siyasi nedenlerle kılıçla öldüren bir kişidir, genel olarak herhangi bir katil değil. Anlamca daha yakını "bakumatsu döneminin siyasi suikastçısı"dır, ama bu da iki kanjinin harfiyen çevirisi değil, bir yorumdur.

Kanji çözümlemesi: 人斬り

斬 — значение: kılıçla kesmek, idam etmek, ikiye ayırmak — онъёми: ザン、サン、セン、ゼン — кунъёми: き.る — 11 штрих(ов). 斬 — "kılıçla kesmek, idam etmek": 11 çizgi. İnsana karşı kılıcı gösteren işaret — gündelik hayatta aynı "kiru" okunuşu çok daha barışçıl bir işaret olan 切 ile karşılanır.

İşaret hangi parçalardan oluşur

斬, 車 ("araba") ve 斤 ("balta") parçalarından oluşur; eski Çin sözlüğü "Shuowen" işareti idamla ilişkilendirir. Modern Japoncada işaret kılıçla öldürme ya da idam anlamında yerleşmiştir; gündelik "kesmek, biçmek" anlamı ise başka bir işarete — 切る — aittir: ikisi de "kiru" diye okunur ama yazılışları ve anlamları farklıdır.

Hitokiri adına çıkarılan 斬 işaretini kılavuz çizgiler üzerinden yazın.

Popüler kültürde hitokiri

• Manga "Rurouni Kenshin"de (1994–1999) Hitokiri Battōsai lakabıyla Himura Kenshin. Kahramanın esin kaynağı olarak genellikle "dört büyük hitokiri"den biri olan Kawakami Gensai gösterilir.
• Yönetmen Gosha Hideo'nun "Hitokiri" filmi (人斬り, 1969) — "dört büyük hitokiri"den biri olan Okada Izo hakkında: başrolde Katsu Shintaro, ayrıca Ishihara Yujiro ve yazar Mishima Yukio rol alıyor.

Japonların bu kelimeye yüklediği anlam ile popüler kültürün ekledikleri

Hitokiri bir unvan ya da örgüt değil, bir lakaptır: tek bir "hitokiri tarikatı" yoktu, herkes kendi inisiyatifiyle ya da dar bir yoldaş grubu içinde hareket ediyordu. Hitokiri'nin bölünmüş ruhlu trajik bir kahraman ya da duygusuz bir kılıç ustası olarak imgesi, 1860'ların kaynaklarında değil, 20. yüzyıl edebiyat ve sinemasında oluşmuştur.

Hitokiri hakkında sık yanılgılar

• "Hitokiri bir askerî rütbe ya da görevdir" — hayır, bu belirli kişilerin lakabıdır, resmî bir statü değil: Shinsengumi gibi birliklerde ya da hanlarda böyle bir görev yoktu.
• "Hitokiri, kiralık samuray ile aynı şeydir" — hayır, bilinen hitokirilerin çoğu düşük rütbeli samuray ya da shishi (志士) idi ve ücret için değil, siyasi nedenlerle öldürüyorlardı.
• "Dört büyük hitokiri" bakumatsu döneminin tarihsel bir terimidir" — hayır, çağdaşları onlara böyle demiyordu; bu, 20. yüzyıl popüler tarihçiliğinde sonradan yerleşen bir etikettir.
• "Bütün hitokiriler Shinsengumi'de görev yapıyordu" — tam tersi: en ünlü hitokiriler şogunluk yanlılarını öldürüyordu, Shinsengumi ise Kyoto'daki görevi gereği onların peşindeydi.

Sık sorulan sorular

"Hitokiri" ne anlama gelir?

Hitokiri (人斬り) harfiyen "insan kesen" anlamına gelir: 人 — "insan", 斬る — "kılıçla kesmek". Kyoto'da 1862–1864 yıllarında tenchū (天誅, "gökten gelen ceza") sloganıyla hareket eden siyasi suikastçıları böyle adlandırıyorlardı. Bu bir görev, rütbe ya da sınıf değil, bir lakaptır.

"Hitokiri" kanjiyle nasıl yazılır?

Kanjiyle 人斬り olarak yazılır, ひときり (hitokiri) diye okunur. 人 — "insan", 斬る (kiru) — "kılıçla kesmek": işaret özellikle insana karşı kılıcı gösterir, aynı "kiru" okunuşuna sahip gündelik 切る'dan farklı olarak. Lakapta fiil 斬り biçimindedir: fiil kökü eylemi isme dönüştürür — "insan kesme", anlamca ise "kesen kişi".

Bu lakap nereden geldi?

Lakap, 1862–1864 yıllarında Kyoto'yu kasıp kavuran siyasi suikast dalgasının failleri için yerleşti: yabancıların derhal kovulmasını savunanlar, şogunluk memurlarını ve muhbirleri tenchū (天誅, "gökten gelen ceza") sloganıyla öldürüyorlardı. En ünlüleri sonradan "bakumatsu'nun dört büyük hitokirisi" olarak anıldı.

"Bakumatsu'nun dört büyük hitokirisi" kimlerdir?

Kawakami Gensai, Okada Izo, Tanaka Shinbei ve Nakamura Hanjiro. Onlara bu ad 20. yüzyıl popüler tarihçiliğinde verilmiştir — 幕末の四大人斬り, "bakumatsu'nun dört büyük hitokirisi". Çağdaşları onları bir arada, tek bir liste hâlinde anmıyordu.

Hitokiriler Shinsengumi'de mi görev yapıyordu?

Hayır, daha çok tam tersi. En ünlü hitokiriler — Okada Izo, Tanaka Shinbei, Kawakami Gensai — sonnō jōi kampındandı ve şogunluk yanlılarını öldürüyorlardı. Şogunluğun polisi olarak Shinsengumi tam da bu tür kişilerin peşindeydi. Karışıklık, "hitokiri"nin bir kılıç ustası unvanı gibi duyulduğu animelerden kaynaklanır.

Hitokiri Battōsai gerçek bir kişi mi?

Hayır, Watsuki Nobuhiro'nun "Rurouni Kenshin" mangasının kurgusal kahramanıdır: 人斬り抜刀斎 — "hitokiri, şimşek gibi kılıç çekme ustası". Esin kaynağı olarak Kawakami Gensai gösterilir, ama kaderleri farklıdır: mangada Kenshin bir daha öldürmemeye yemin eder, gerçek Gensai'yi ise yeni hükümet 13 Ocak 1872'de idam etmiştir.

Kaynaklar

• Kotobank: 人斬り — ansiklopedi maddesi
• Japonca Vikipedi: 幕末の四大人斬り
• Eiga.com: "Hitokiri" (1969) film sayfası