Yaponcha «banzay» nimani anglatadi va urushning bunga qanday aloqasi bor
«Banzay» (万歳) yaponcha «o‘n ming yil» degani — uzoq umr tilash, «yashasin» yoki «ura» deganning o‘xshashi. Urushda bu ibora 天皇陛下万歳 («imperatorga o‘n ming yil») degan nidosi tufayli mashhur bo‘ldi. Bugun 万歳 — qo‘llarni ko‘tarib aytiladigan oddiy bayram nidosi.
万歳 rus tiliga harbiy xronikalar orqali kirib kelgan va biz uchun jangovar nido kabi eshitiladi. Yaponiyaning o‘zida esa bu to‘yda va diplom topshirishda aytiladigan nido: uch marta, qo‘llarni ko‘tarib. Ma’nosi — «o‘n ming yil yasha».
«Banzay» so‘zma-so‘z nimani anglatadi
万 — «o‘n ming», 歳 — «yil, yosh». Birgalikda 万歳 — «o‘n ming yil», ya’ni juda uzoq umr tilash. Bu ibora xitoy tilidan kelib, asrlar davomida monarxga tabrik sifatida ishlatilgan, keyin esa umumiy bayram nidosiga aylangan.
Bugungi kunda qanday ko‘rinadi
To‘ylarda, bitiruv marosimlarida va korporativ bayramlarda 万歳 uch marta, qo‘llarni yuqoriga ko‘tarib aytiladi — bu marosim 万歳三唱 (banzai sanshō:) deb ataladi. Bunda hech qanday jangovar ma’no yo‘q: eng yaqin ruscha o‘xshashlik — uch marta aytiladigan «ura».
Nega bu so‘z urush bilan bog‘lanadi
- Ikkinchi jahon urushi paytida yapon askarlari 天皇陛下万歳 — «Janobi Oliylari imperatorga o‘n ming yil» degan nido bilan hujumga o‘tishgan.
- Amerika harbiylari bunday hujumlarni «banzai charge» deb atashgan va bu so‘z g‘arb tillariga harbiy ma’no bilan kirib kelgan.
- Yapon tilida esa bu ibora neytral bo‘lib qolgan: «uzoq yillar» ma’nosi o‘zgarmagan.
- Xuddi shunday, 特攻 (tokkō:) — «maxsus hujum», g‘arbda «kamikadze» so‘zi shundan kelib chiqqan.
| Yaponcha | O'qilishi | Tarjimasi |
|---|---|---|
| 万歳 | banzai · bandzay | Yashasin! Ura! |
| 万歳三唱 | banzai sanshō · bandzay sansyo: | Uch marta «bandzay» |
| 乾杯 | kanpai · kampay | Sog‘liq uchun! (tost) |
| おめでとう | omedetō · omedeto: | Tabriklayman! |
| 頑張れ | ganbare · ganbare | Bardam bo‘l! Qani! |
Nidoni ovoz chiqarib ayting
«Bandzay» — uchta tekis bo‘g‘in, «n» «dz» dan oldin burun tovushi bilan aytiladi.
Tez-tez so'raladigan savollar
- Yaponcha «banzay» nimani anglatadi?
- 万歳 — «o‘n ming yil», uzoq umr tilash. Ma’nosi bo‘yicha bu «yashasin» yoki «ura», jangovar nido emas.
- Nega «banzay» urush bilan bog‘lanadi?
- Ikkinchi jahon urushi paytida askarlar 天皇陛下万歳 — «imperatorga uzoq yillar» degan nido bilan hujum qilishgan. Amerikaliklar buni «banzai charge» deb atashgan va so‘z g‘arb tillariga harbiy ma’no bilan kirib kelgan.
- Hozir ham «banzay» deyishadimi?
- Ha, to‘ylarda, bitiruvlarda va bayramlarda — uch marta, qo‘llarni ko‘tarib. Bu marosim 万歳三唱 deb ataladi, unda jangovar ma’no yo‘q.
- «Banzay» «kampay»dan nimasi bilan farq qiladi?
- 乾杯 (kampay) — stol atrofidagi tost, «tubigacha». 万歳 — qadahisiz, qo‘llarni ko‘tarib aytiladigan nido-tabrik.
Yangilangan: 2026-07-25