Yapon tilida yulduz: 星 (hoshi) — yozilishi, o'qilishi va so'zlar
Yapon tilida yulduz — bu 星 (hoshi), «quyosh» va «hayot» belgilaridan tuzilgan ieroglif. Osmon jismi va mashhur yulduz yapon tilida turli so'zlar bilan ataladi: 星 faqat osmonga tegishli, mashhurlar uchun esa ingliz tilidan olingan スター «sutā» ishlatiladi. Oqayotgan yulduz ham ikki xil nomlanadi: so'zlashuv tilidagi 流れ星 va kitobiy 流星 — ma'nosi bir xil, farq faqat nutq uslubida.
O'zbek tilida «yulduz» so'zi ham osmondagi yulduzga, ham afishadagi xonandaga birdek mos keladi. Yapon tili bu metaforani meros qilib olmagan: osmon va shon-shuhrat bu yerda ikki xil so'z bilan ataladi va ularni aralashtirib bo'lmaydi.
Bitta 星 belgisi, ikki o'qilishi: «hoshi» va «sei»
星 — значение: yulduz, osmon jismi — онъёми: セイ、ショウ — кунъёми: ほし、-ぼし — 9 штрих(ов).
日+生 — belgi tarkibida nima ko'rinadi
Belgi 日 «quyosh, yorug'lik» va 生 «tug'ilmoq, yashamoq» qismlaridan tuzilgan — qadimda yulduzlar osmondagi tirik olovlar deb tasavvur qilingan. Kun o'qilishi «hoshi» — mustaqil so'z va o'ziga xos birikmalarning qismi: 星空 «yulduzli osmon», 星占い «yulduzlarga qarab fol ochish». On o'qilishi «sei» sino-yapon atamalarida eshitiladi: 星座 «seiza» — yulduz turkumi yoki zodiak belgisi, 衛星 «eisei» — yo'ldosh. Ikkala o'qilish bir-birini almashtira olmaydi: osmondagi yulduz haqida «hoshi» o'rniga «sei» deyish — xato.
星 va スター: nega «yulduz»ning ikki xil so'zi bor
| Yaponcha | O'qilishi | Tarjimasi |
|---|---|---|
| 星 | hoshi · hoshi | Yulduz |
| 星座 | seiza · seiza | Yulduz turkumi, zodiak belgisi |
| 流れ星 | nagareboshi · nagareboshi | Oqayotgan yulduz (so'zlashuv varianti, so'zma-so'z «oqayotgan yulduz») |
| 流星 | ryūsei · ryūsei | Oqayotgan yulduz, meteor (o'sha hodisa, lekin kitobiy, ilmiy o'qilishda) |
| 火星 | kasei · kasei | Mars (so'zma-so'z «olovli yulduz») |
| 星空 | hoshizora · hoshizora | Yulduzli osmon |
| スター | sutā · sutā | Mashhur yulduz (ingliz tilidan olingan, bu ma'noda 星 ishlatilmaydi) |
流れ星 va 流星 — bir xil narsa, turli o'qilishda
Osmondagi meteor haqida yaponiyalik kundalik suhbatda 流れ星 «nagareboshi», yangiliklar yoki ilmiy maqolada esa 流星 «ryūsei» deb aytishi mumkin: ma'nosi bir xil, uslubi boshqa. Ammo artist haqida faqat スター deyiladi, hech qachon 星 emas — o'zbek tilidan farqli o'laroq, bu yerda «estrada yulduzi» va «osmondagi yulduz» bir so'zni bo'lishmaydi, yapon tili ularni butunlay ajratgan. Tanabata — ikki oshiq yulduz uchrashadigan bayram — haqida bu yerda faqat ikkalasi ham 星 deb atalishini bilish kifoya.
星 ni o'zingiz yozing
星 belgisini yo'naltiruvchi chiziqlar bo'ylab chizing — tizim har bir shtrixni baholaydi.
Tez-tez so'raladigan savollar
- Yapon tilida «yulduz» qanday bo'ladi?
- 星 (hoshi) — osmon jismi haqida. Mashhur kishi haqida bu so'z ishlatilmaydi, u yerda o'z so'zi スター bor.
- Nega mashhur yulduz 星 emas, balki スター deb ataladi?
- Bular bir so'zning turli ma'nolari emas, balki turli so'zlar. 星 faqat osmon jismlariga tegishli, mashhurlar uchun ingliz tilidan olingan スター «sutā» ishlatiladi.
- Ikkalasi ham «oqayotgan yulduz» ma'nosini bersa, 流れ星 流星 dan nimasi bilan farq qiladi?
- Ma'nosi bir xil, farq uslubda. 流れ星 «nagareboshi» — kundalik so'zlashuv varianti, 流星 «ryūsei» — o'sha hodisaning kitobiy, ilmiy nomi.
- 火星 nima ma'noni bildiradi va yulduzlarning bunga nima aloqasi bor?
- 火星 — Mars, so'zma-so'z «olovli yulduz»: teleskoplar paydo bo'lishidan ancha oldin rangiga qarab berilgan qadimgi xitoy-yapon nomi.
- Yulduzlarning Tanabata bayramiga qanday aloqasi bor?
- Tanabata — ikki oshiq yulduzning yiliga bir marta uchrashuvi haqidagi bayram. Bayramning o'zi haqida batafsil hikoya alohida sahifada, bu yerda biz so'zlar bilan cheklanamiz.
Manbalar
Yangilangan: 2026-09-09